Α' και Β' κλίση ουσιαστικών α.ε.

Α κλίση ουσιαστικών

Η Α΄ κλίση ουσιαστικών περιλαμβάνει:

Αρσενικά σε:-ας, -ης

Θηλυκά σε:-α, -η

( Η κατάληξη –α του θηλυκού γένους είναι άλλοτε μακρόχρονη κι άλλοτε βραχύχρονη)

Βασικές Καταλήξεις:

Ενικός					Πληθυντικός
Αρσενικό		Θηλυκό			Αρσ ./ Θηλ.
-ας -ου -ᾳ -αν  -α	-ης -ου -ῃ -ην -α	-ᾱ -ᾱς - ᾳ -ᾱν -ᾱ	-ᾰ -ᾱς ή -ης -ᾱ  ή -ῃ -ᾰν -ᾰ	-η -ης -ῃ -ην -η	-αι -ων -αις -ας -αι

Λατινικά Β' Λυκείου Μάθημα III

Μάθημα 3^ο  

Η περιπέτεια της Aνδρομέδας

Κείμενο:

Cēpheus et Cassiope Andromedam filiam habent. Cassiope, superba  forma sua, cum Nymphis se comparat. Neptūnus irātus ad oram Aethiopiae urget beluam marīnam, quae incolis nocet. Oraculum incolis respondet: “regia hostia deo placet!” Tum Cēpheus Andromedam ad scopulum adligat; belua ad Andromedam se movet. Repente Perseus calceis pennātis advolat; puellam videt et stupet formā puellae. Perseus hastā beluam delet et Andromedam liberat. Cēpheus, Cassiope et incolae Aethiopiae valde gaudent.

Μετάφραση:

Ο Κηφέας και η Κασσιόπη έχουν κόρη τη Ανδρομέδα. Η Κασσιόπη, περήφανη για την ομορφιά της, συγκρίνει τον εαυτό της με τις Νύμφες. Ο Ποσειδώνας οργισμένος στέλνει προς την ακτή της Αιθιοπίας θαλάσσιο κήτος, που αφανίζει τους κατοίκους. Το μαντείο απαντά στους κατοίκους: «Βασιλικό σφάγιο αρέσει στο θεό!» Τότε ο Κηφέας δένει την Ανδρομέδα σε βράχο. Το κήτος κινείται προς την Ανδρομέδα. Ξαφνικά ο Περσέας φτάνει πετώντας με φτερωτά σανδάλια. Βλέπει την κοπέλα και θαμπώνεται από την ομορφιά της κοπέλας. Ο Περσέας σκοτώνει το κήτος με το δόρυ και απελευθερώνει την Ανδρομέδα. Ο Κηφέας, η Κασσιόπη και οι κάτοικοι της Αιθιοπίας χαίρονται πάρα πολύ.

Λεξιλόγιο:

Απρόσωπη σύνταξη

Απρόσωπη σύνταξη

Στα αρχαία ελληνικά, όπως και στα νέα, υπάρχουν κάποια ρήματα και εκφράσεις που ονομάζονται απρόσωπα, γιατί δεν έχουν ως υποκείμενο ένα πρόσωπο αλλά μια δευτερεύουσα ονοματική πρόταση ή ένα απαρέμφατο. Επειδή, μάλιστα, τα ρήματα αυτά βρίσκονται σε γ’ ενικό πρόσωπο ονομάζονται και τριτοπρόσωπα.

Τα σημαντικότερα απρόσωπα ρήματα είναι:

ἀγγέλλεται	μέλλει (πρόκειται)
ἀρκεῖ (είναι αρκετό)	νομίζεται
δεῖ (πρέπει)	ὁμολογεῖται
δοκεῖ (φαίνεται καλό, αποφασίζεται)	πρέπει
ἔστι / ἔνεστι / πάρεστι (είναι δυνατόν)	προσήκει (αρμόζει, ταιριάζει)
ἐγχωρεῖ (επιτρέπεται)	συμβαίνει
ἐνδέχεται	συμφέρει
ἔξεστι (είναι δυνατόν, επιτρέπεται)	φαίνεται
λέγεται	χρὴ (πρέπει) κ.ά.

και απρόσωπες εκφράσεις:

   α) Με το ρήμα ἐστὶ και ένα αφηρημένο ουσιαστικό ή το ουδέτερο ενός επιθέτου ή μιας μετοχής:

ἀγαθόν ἐστι (είναι καλό)	θαυμαστόν ἐστι
ἄδηλόν ἐστι (δεν είναι φανερό)	καλόν ἐστι
ἀναγκαῖόν ἐστι	κίνδυνός ἐστι
ἀνάγκη ἐστὶ	λόγος ἐστὶ (λέγεται, υπάρχει φήμη)
ἄξιόν ἐστι (αξίζει)	νόμος ἐστὶ
δεινόν ἐστι (είναι φοβερό, παράλογο)	ῥᾴδιόν ἐστι (είναι εύκολο)
δέον ἐστὶ (πρέπει)	σαφές ἐστι
δέος ἐστὶ (υπάρχει φόβος)	φανερόν ἐστι
δῆλόν ἐστι (είναι φανερό)	φόβος ἐστὶ
δυνατόν ἐστι	χρήσιμόν ἐστι
δίκαιόν ἐστι	χαλεπόν ἐστι (είναι δύσκολο)
εἰκός ἐστι (είναι φυσικό)	χρεών ἐστι (είναι αναγκαίο/μοιραίο) κ.ά.

   β) Με το ρήμα ἔχει και ένα τροπικό επίρρημα:

ἀναγκαίως ἔχει (είναι αναγκαίο)	κακῶς ἔχει (είναι κακό)
ἀρκούντως ἔχει (αρκεί)	καλῶς ἔχει (είναι καλό, σωστό)
δεινῶς ἔχει (είναι φοβερό)	ὀρθῶς ἔχει (είναι σωστό, ορθό)
εὖ ἔχει (είναι καλό)	ῥᾳδίως ἔχει (είναι εύκολο) κ.ά.

Παρακάτω παρατίθεται ένα παράδειγμα στο οποίο βήμα βήμα θα δούμε την μεθοδολογία της απρόσωπης σύνταξης.

Ρ(απρ.)      Δ.Π.          Υ           Υποκ. απρμφ.: ὑμᾶς Προσήκει ὑμῖν ἐπαινέσαι τήν ἀρετήν τῶν προγόνων.

Λατινικά Β' Λυκείου Μάθημα II

Μάθημα 2^ο

Διδώ και Αινείας

Κείμενο:

Aeneas filius Anchisae est. Patria Aeneae Troia est. Graeci Troiam oppugnant et dolo expugnant. Aeneas cum Anchisa, cum nato et cum sociis ad Italiam navigat. Sed venti pontum turbant et Aenean in Africam portant. Ibi Dido regina novam patriam fundat. Aeneas reginae insidias Graecorum renarrat. Regina Aenean amat et Aeneas reginam (amat). Denique Aeneas in Italiam navigat et regina expirat.

Μετάφραση

Ο Αινείας είναι γιος του Αγχίση. Πατρίδα του Αινεία είναι η Τροία. Οι Έλληνες πολιορκούν την Τροία και την κυριεύουν με δόλο. Ο Αινείας πλέει προς την Ιταλία με τον Αγχίση, με το γιο του και με τους συντρόφους του. Οι άνεμοι όμως αναταράζουν το πέλαγος και φέρνουν τον Αινεία στην Αφρική. Εκεί η βασίλισσα Δίδω θεμελιώνει μια καινούργια πατρίδα. Ο Αινείας διηγείται στη βασίλισσα από την αρχή τους δόλους των Ελλήνων. Η βασίλισσα ερωτεύεται τον Αινεία και ο Αινείας τη βασίλισσα. Τελικά ο Αινείας πλέει στην Ιταλία και η βασίλισσα ξεψυχάει.

Λεξιλόγιο:

Ουσιαστικά:

Χρήση πλάγιων πτώσεων

Χρήση πλάγιων πτώσεων

Α. Ως ετερόπτωτος προσδιορισμός ουσιαστικών:

Η γενική:

α) Κτητική. Δηλώνει τον κτήτορα

·   ενός πράγματος

π.χ. τό ξῖφος τοῦ ἀνδρός

·   μιας ιδιότητας

π.χ. Ἡ ἀρετή τῶν Ἀθηναῖων

·    μιας συγγενικής σχέσης

π.χ. Οἱ  υἱοί τοῦ Περικλέους

·   ένα ανομοιογενές  σύνολο, του οποίου το προσδιοριζόμενο αποτελεί μέρος.

Οἱ όφθαλμοί τοῦ παιδός.

* Εάν το σύνολο είναι ομοιογενές η γενική είναι διαιρετική.

β) Του δημιουργού. Δηλώνει τον δημιουργό κάποιου έργου.

π.χ. Ὁ Ἐρμῆς τοῦ Πραξιτέλους

Λατινικά Β΄Λυκείου Μάθημα I

Μάθημα 1^ο

Ο εξόριστος ποιητής

Κείμενο:

Ovidius poeta in terra Pontica exulat. Epistulas Romam scriptitat. Epistulae plenae querelarum sunt. Romam desiderat et fortunam adversam deplorat. Narrat de incolis barbaris et de terra gelida. Poetam curae et miseriae excruciant. Epistulis contra iniuriam repugnat. Musa est unica amica poetae.

Μετάφραση:

Ο Οβίδιος, ο ποιητής, είναι εξόριστος στην γη του Πόντου. Γράφει συχνά γράμματα στη Ρώμη. Οι επιστολές του είναι γεμάτες από παράπονα. Επιθυμεί την Ρώμη και θρηνεί για την αντίξοη τύχη. Διηγείται για τους βάρβαρους κατοίκους και την παγωμένη χώρα. Οι έγνοιες και οι δυσκολίες βασανίζουν τον ποιητή. Με τις επιστολές του μάχεται ενάντια στην αδικία. Η Μούσα είναι η μοναδική φίλη του ποιητή.

Μετοχές

Μετοχές

Γενικά για τις μετοχές:

Η μετοχή ανήκει στους ονοματικούς τύπους του ρήματος. Έχει, δηλαδή. τα χαρακτηριστικά και των ονομάτων και των ρημάτων.

Ονοματικά χαρακτηριστικά:

α) Κλίνεται και έχει γένος, αριθμό και πτώσεις.

β) Μπορεί να παίξει ρόλο επιθέτου ή ουσιαστικού (ουσιαστικοποιημένη).

Ρηματικά χαρακτηριστικά:

α) Έχει χρόνους, φωνές, συζυγίες, διαθέσεις, αριθμούς.

β) Μπορεί να πάρει όλα τα συμπληρώματα του ρήματος (υποκείμενο, αντικείμενο ή κατηγορούμενο).

γ) Μπορεί να λειτουργήσει ως επιρρηματικός προσδιορισμός ( επιρρηματική μετοχή).

Υποκείμενο Μετοχής:

Το υποκείμενο της μετοχής βρίσκεται πάντα στο ίδιο γένος, αριθμό και πτώση με την μετοχή.

 Ανάλογα με την συντακτική θέση του υποκειμένου της, η μετοχή χαρακτηρίζεται συνημμένη ή απόλυτη.

Αόριστος Β’

Αόριστος Β’

Πολλά ρήματα της α.ε. δεν σχηματίζουν τον αόριστο με κατάληξη -σα όπως το λύω (αόριστος α’), αλλά έχουν αόριστο β’.

Ο δεύτερος αόριστος είναι ιδιαίτερα εύκολος στον σχηματισμό του αρκεί να γνωρίζω πώς σχηματίζεται ο ενεστώτας και ο παρατατικός. Και αυτό γιατί ο αόριστος β’ στην οριστική έχει καταλήξεις παρατατικού και στις υπόλοιπες εγκλίσεις, απαρέμφατο και μετοχή καταλήξεις ενεστώτα.

Προσοχή!!!

Το θέμα του αορίστου διαφοροποιείται απ’ αυτό του ενεστώτα και του παρατατικού. Έτσι, δεν υπάρχει περίπτωση να μπερδέψουμε τους χρόνους λόγω των κοινών καταλήξεων.

Αυτό που απαιτείται είναι να μάθουμε πως σχηματίζεται το κάθε ρήμα στον αόριστο β’ και πώς στον παρατατικό, ώστε να μην υπάρχει σύγχυση. Επίσης, καλό θα είναι να μάθουμε πώς είναι το ρήμα στην υποτακτική του αορίστου β’ καθώς πολλά ρήματα παρουσιάζουν ανωμαλίες ως προς την αύξηση.

Πτώσεις Υποκειμένου

Πτώσεις Υποκειμένου

Υποκείμενο ρήματος:

Το υποκείμενο του ρήματος βρίσκεται πάντα σε ονομαστική πτώση.

Υ                                                                              ρ

π.χ. Οἱ Θηβαῖοι εὐθύς μετά την μάχην ἔπεμψαν εἰς τάς Ἀθήνας ἄγγελον ἔστεφανωμένον.

Υποκείμενο απαρεμφάτου:

Η πτώση του υποκειμένου του απαρεμφάτου εξαρτάται από το αν το ρήμα και το απαρέμφατο έχουν κοινό υποκείμενο. Πιο συγκεκριμένα, αν το υποκείμενο του ρήματος είναι ίδιο με το υποκείμενο του απαρεμφάτου (ταυτοπροσωπία), τότε το υποκείμενο βρίσκεται σε ονοματική.

π.χ. Κριτίας λέγει σοφός εἶναι. Ταυτοπροσωπία

(μτφρ.: Ο Κριτίας λέει ότι είναι σοφός)

Ο όρος Κριτίας είναι υποκείμενο και του ρήματος και του απαρεμφάτου, έχουμε δηλαδή ταυτοπροσωπία κι γι’ αυτό το μπάινει σε ονομαστική.